UI là gì, UX là gì? Khác nhau thế nào và vì sao quan trọng với website
UI (User Interface, giao diện người dùng) là những gì người dùng nhìn thấy và chạm vào: bố cục, màu sắc, chữ, nút bấm. UX (User Experience, trải nghiệm người dùng) là cảm nhận của họ trong suốt quá trình sử dụng: có tìm được thứ cần tìm, có hoàn thành việc cần làm nhanh và dễ hay không. UI là bề mặt, UX là cả hành trình.
UI và UX thường được nhắc cùng nhau đến mức nhiều người coi là một. Thực ra đây là hai lớp công việc khác nhau, và nhầm lẫn giữa chúng dẫn đến những website đẹp mà khó dùng, hoặc dễ dùng mà thiếu thiện cảm. Bài này giải thích UI là gì, UX là gì, kèm ví dụ trên website bán hàng, quy trình thiết kế và cách đo lường.
UI là gì?
UI là viết tắt của User Interface, nghĩa là giao diện người dùng. Đó là toàn bộ những gì người dùng nhìn thấy và tương tác trực tiếp trên màn hình: bố cục, màu sắc, kiểu chữ, biểu tượng, hình ảnh, nút bấm, ô nhập liệu, trạng thái khi rê chuột hay khi bấm. Trên một website, UI trả lời câu hỏi “trang này trông thế nào và các thành phần được trình bày ra sao”.
Thiết kế UI tốt không dừng ở chỗ đẹp mắt. Nó tạo ra sự rõ ràng: nút quan trọng nổi bật hơn nút phụ, chữ đủ lớn và đủ tương phản để đọc, các thành phần giống nhau thì trông giống nhau trên mọi trang. Sự đồng bộ này thường được ghi lại thành một hệ thiết kế gồm bảng màu, cỡ chữ, khoảng cách và các thành phần dùng lại.
UX là gì?
UX là viết tắt của User Experience, nghĩa là trải nghiệm người dùng. UX bao gồm mọi cảm nhận của một người từ lúc bước vào website đến lúc rời đi: có hiểu ngay trang này dành cho ai, có tìm được thông tin cần tìm, phải bấm bao nhiêu lần để đặt hàng. UX trả lời câu hỏi “dùng trang này có dễ và có đạt được việc cần làm không”.
Vậy UX design là gì? Đó là công việc thiết kế trải nghiệm, bắt đầu trước khi có bất kỳ màu sắc nào. Người làm UX tìm hiểu khách hàng là ai, họ đến website để làm gì, điều gì khiến họ ngần ngại, rồi sắp xếp cấu trúc trang và luồng thao tác cho phù hợp. Tốc độ tải, nội dung dễ hiểu, form ngắn gọn, thông báo lỗi rõ ràng đều thuộc về UX.
UI và UX khác nhau thế nào?
Cách phân biệt UI và UX gọn hơn cả: UI là thứ người dùng nhìn thấy, UX là điều người dùng trải qua. Lấy một quán ăn làm ví dụ: UI là bảng hiệu, thực đơn in đẹp, cách bày bàn ghế; UX là việc khách có dễ tìm chỗ gửi xe, gọi món có nhanh, tính tiền có rõ ràng hay không. Thực đơn đẹp mà phục vụ chậm thì khách khó quay lại.
Trên website, hai lớp này phụ thuộc lẫn nhau. UX quyết định trang cần những gì và theo thứ tự nào; UI quyết định những thứ đó trông ra sao để người dùng nhận ra và muốn bấm. Vì vậy cụm “thiết kế UI UX” thường đi liền nhau trong báo giá và trong mô tả công việc, dù ở nhóm thiết kế lớn, hai phần có thể do hai người khác nhau phụ trách.
| Tiêu chí | UI (giao diện người dùng) | UX (trải nghiệm người dùng) |
|---|---|---|
| Viết tắt của | User Interface | User Experience |
| Câu hỏi trả lời | Trang trông thế nào? | Dùng trang có dễ và có đạt mục đích không? |
| Phạm vi | Màu sắc, chữ, biểu tượng, nút bấm, bố cục hiển thị | Cấu trúc thông tin, luồng thao tác, nội dung, tốc độ |
| Sản phẩm bàn giao | Bản thiết kế giao diện chi tiết, hệ thiết kế | Sơ đồ trang, wireframe, prototype |
| Cách đánh giá | Tính đồng bộ, độ tương phản, mức dễ đọc | Tỉ lệ chuyển đổi, tỉ lệ hoàn thành thao tác |
| Ví dụ trên website bán hàng | Nút “Thêm vào giỏ” màu nổi, đủ lớn để bấm trên điện thoại | Đặt hàng xong trong ít bước, không bắt tạo tài khoản trước |
Ví dụ UI, UX trên một website bán hàng
Hãy hình dung một khách hàng vào website bán hàng để mua một đôi giày. Ở trang danh mục, UX thể hiện qua bộ lọc theo cỡ, theo giá và ô tìm kiếm gợi ý đúng từ khoá; UI thể hiện qua ảnh sản phẩm cùng tỉ lệ, giá hiển thị rõ. Ở trang sản phẩm, UX là việc bảng cỡ, chính sách đổi trả và phí vận chuyển nằm ngay gần nút mua.
Bước thanh toán là nơi UX ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu. Form yêu cầu quá nhiều thông tin, bắt đăng ký tài khoản trước khi mua, không báo rõ phí vận chuyển cho đến bước cuối, hay thông báo lỗi chung chung đều khiến khách bỏ giỏ hàng. UI hỗ trợ bằng cách đánh dấu rõ ô đang nhập, hiển thị lỗi ngay cạnh ô sai và làm nổi nút hoàn tất đơn hàng.
- Trang danh mục: bộ lọc, tìm kiếm chạy tốt trên điện thoại.
- Trang sản phẩm: giá, tồn kho, chính sách đổi trả ở gần nút mua.
- Thanh toán: ít bước, ít ô nhập, mua không cần tài khoản.
Quy trình thiết kế UI UX gồm những bước nào?
Quy trình thiết kế UI UX gọn cho một website gồm bốn bước: nghiên cứu, wireframe, prototype và kiểm thử. Bước nghiên cứu xác định khách hàng mục tiêu, việc họ cần làm trên website và mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp. Kết quả là danh sách trang, sơ đồ trang và những nội dung bắt buộc phải có ở mỗi trang, làm đầu vào cho các bước sau.
Wireframe là bản phác bố cục đen trắng, chưa có màu và hình, dùng để chốt thứ tự nội dung trước khi vẽ chi tiết. Prototype là bản mẫu bấm được, mô phỏng luồng thao tác như thật. Kiểm thử là đưa prototype cho vài người dùng thật thao tác, quan sát chỗ họ ngập ngừng rồi chỉnh. Sửa ở giai đoạn này rẻ hơn nhiều so với sửa sau khi đã lập trình.
Đo lường UI/UX bằng gì? Tỉ lệ chuyển đổi và Core Web Vitals
UI/UX không phải chuyện cảm tính; nó đo được. Chỉ số kinh doanh quan trọng là tỉ lệ chuyển đổi: trong 100 lượt truy cập, bao nhiêu lượt thực hiện hành động mong muốn như gửi form, gọi điện, đặt hàng. GA4 cho phép cài sự kiện để theo dõi các hành động này, cùng với tỉ lệ rời đi ở từng bước của phễu đặt hàng, để biết bước nào cần sửa trước.
Về mặt kỹ thuật, Google dùng bộ chỉ số Core Web Vitals để đánh giá trải nghiệm trang. LCP đo thời gian phần nội dung chính trong màn hình đầu hiện ra. INP đo độ trễ khi người dùng bấm hoặc gõ. CLS đo mức xô lệch bố cục trong lúc tải. Ba chỉ số này xem được trong Google Search Console; ngưỡng tốt nằm ở bảng dưới.
| Chỉ số | Đo điều gì | Ngưỡng hoặc cách đọc |
|---|---|---|
| Tỉ lệ chuyển đổi | Tỉ lệ lượt truy cập thực hiện hành động mong muốn | So với chính website trước và sau mỗi lần thay đổi |
| LCP | Thời gian hiển thị phần nội dung chính ở màn hình đầu | Tốt khi ≤ 2,5 giây |
| INP | Độ trễ phản hồi khi người dùng tương tác | Tốt khi ≤ 200 ms |
| CLS | Mức xô lệch bố cục trong lúc tải | Tốt khi ≤ 0,1 |
Khi nào doanh nghiệp cần thuê thiết kế UI/UX?
Không phải website nào cũng cần một dự án UI/UX riêng. Website giới thiệu vài trang có thể dựa vào các bố cục quen thuộc và vẫn dễ dùng. Doanh nghiệp nên đầu tư thiết kế UI/UX khi sản phẩm số có luồng thao tác nhiều bước như giỏ hàng, thanh toán, đặt lịch, phần mềm nhiều vai trò, hoặc khi số liệu cho thấy lượng truy cập ổn nhưng ít liên hệ, khách bỏ giỏ hàng nhiều.
Khi tìm một designer UX UI hoặc đơn vị thiết kế, hãy yêu cầu trình bày quy trình và sản phẩm bàn giao ở từng bước, không chỉ xem ảnh giao diện đẹp. Uptech có dịch vụ thiết kế UI/UX và dịch vụ thiết kế website. Trong bảng giá website của Uptech, gói Website doanh nghiệp từ 30.000.000đ có workshop mục tiêu và sitemap; gói Nền tảng web theo yêu cầu từ 120.000.000đ có khảo sát nghiệp vụ và prototype. Giá chưa gồm VAT 10%.
Câu hỏi thường gặp
Giải đáp nhanh những điểm doanh nghiệp hay hỏi về chủ đề này.
UX UI là gì, nói ngắn gọn?
UI là giao diện người dùng, tức phần nhìn thấy và chạm vào: màu, chữ, nút, bố cục. UX là trải nghiệm người dùng, tức cảm nhận khi sử dụng: có dễ tìm, dễ hiểu, dễ hoàn thành việc cần làm hay không. Một website cần cả hai.
UI hay UX quan trọng hơn?
Không tách ra để xếp hạng được. UX sai thì giao diện đẹp cũng không giúp khách hoàn thành việc cần làm. UI kém thì luồng hợp lý cũng khó tạo thiện cảm. Nếu buộc phải chọn thứ tự làm, hãy làm UX trước: chốt cấu trúc và luồng thao tác bằng wireframe, sau đó mới thiết kế UI chi tiết.
Designer UX UI làm những việc gì?
Designer UX UI nghiên cứu người dùng, dựng sơ đồ trang, vẽ wireframe, thiết kế giao diện chi tiết, làm prototype bấm được và tham gia kiểm thử. Ở nhóm nhỏ, một người làm cả hai phần. Ở nhóm lớn, designer UX lo nghiên cứu và luồng thao tác, designer UI lo phần hình ảnh và hệ thiết kế.
Website nhỏ có cần thiết kế UI/UX không?
Có, nhưng ở mức gọn. Website vài trang không cần nghiên cứu dài, song vẫn cần thứ tự nội dung hợp lý, chữ dễ đọc, nút liên hệ rõ trên điện thoại và tốc độ tải đạt ngưỡng Core Web Vitals. Dự án UI/UX riêng chỉ thật sự cần khi website có luồng nhiều bước như giỏ hàng, thanh toán, đặt lịch.
Nhận tư vấn và báo giá thiết kế website
Gửi mục tiêu kinh doanh, chức năng cần có, website tham khảo và thời hạn dự kiến. Uptech đề xuất loại website phù hợp, phạm vi và báo giá VND kèm hợp đồng, hoá đơn VAT.
- Phản hồi trong ngày làm việc gần nhất
- Tư vấn miễn phí phạm vi và sitemap
- Báo giá VND, hợp đồng, nghiệm thu, hoá đơn VAT